Ju nuk duhet të jeni një vullkanolog ekspert për të kuptuar se shpimi në anën e një vullkani aktiv është një ide mjaft ambicioze. Por kjo është pikërisht ajo që një ekip studiuesish po planifikojnë të bëjnë në dy vitet e ardhshme në Islandë në atë që do të realizohej për herë të parë për qëllime shkencore.
Qëllimi është të kuptohet akoma më mirë se si magma sillet nën tokë dhe çfarë shkakton shpërthimin e vullkaneve. Në të njëjtën kohë, ekipi shpreson të jetë në gjendje të shfrytëzojë një burim pothuajse të pashtershëm të energjisë së pastër. Kjo çarje e kontrolluar drejt magmës po ndërmerret nga organizata Krafla Magma Testbed (KMT).
“Do të jetë një infrastrukturë shkencore analoge me një grup teleskopësh, përshpejtues grimcash ose observues të shtratit të detit, ku mund të eksplorohet dhe kuptohet një mjedis më parë pak i njohur,” shpjeguan anëtarët e ekipit KMT në një studim të vitit 2018.
Puna po bazohet në përpjekjet e mëparshme në fillim të shekullit për të shpuar afër një prej dhomave të magmës Krafla. Në atë rast, qëllimi ishte vetëm të afroheshim pranë dhomës për të eksploruar opsionet e energjisë gjeotermale. Megjithatë, dhoma nuk ishte aq thellë sa pritej: projekti aksidentalisht depërtoi në dhomën e magmës, para se të ndalohej çdo përpjekje e mëtejshme për të shpuar, pasi nxehtësia prej 450°C shkatërroi pusin. Megjithatë, ky studim konfirmoi se shpimi në një dhomë magmë nuk shkakton shpërthimin e vullkanit.
Tani, shkencëtarët po përpiqen përsëri. Dhomat e magmës janë jashtëzakonisht të vështira për t’u gjetur, kështu që zona Krafla ofron një mundësi të pazakontë për të arritur në një të tillë – dhe më pas për të qenë në gjendje për kryerjen e eksperimenteve që nuk kanë qenë kurrë të mundshme më parë. “Të jesh në gjendje të futesh në kore dhe të testosh magmën do të na pajisë me njohuri të mëdha,” tha Hjalti Páll Ingólfsson i KMT.
“Shpresojmë të kemi një matje të drejtpërdrejtë të paktën të temperaturës, gjë që nuk është bërë kurrë më parë”. Natyrisht, shumë sfida janë përpara, duke përfshirë zhvillimin e sensorëve të aftë për t’i mbijetuar nxehtësisë intensive, presionit dhe aciditetit të këtyre dhomave.
Nëse gjithçka shkon sipas planit, shpimi do të fillojë në vitin 2026. Me kalimin e viteve, planifikohen gjithnjë e më shumë kërkime. Natyra e zonës Krafla do të thotë se dhoma e saj e magmës mund të na japë informacion të ri se si është formuar korja kontinentale dhe të ndihmojë ekspertët në parashikimin se kur do të ndodhin shpërthime në vullkane të ngjashme. “Ka mundësi të pafundme,” tha Ingólfsson. “E vetmja gjë që duhet të bëjmë është të mësojmë se si ta zbusim këtë përbindësh.“
