Një zog i vogël sapo ka hyrë në histori, jo për shkak të madhësisë së saj, por për mënyrën se si erdhi në jetë. Për herë të parë, një zog ka lindur duke u zhvilluar brenda një veze artificiale, një arritje shkencore që mund të hapë rrugën për rikthimin nga zhdukja të një prej krijesave më legjendare të Tokës, moa gjigant 12 metra i Zelandës së Re.
Pas këtij zhvillimi qëndron Colossal Biosciences, kompania e parë në botë e fokusuar në “rikthimin e kafshëve të zhdukura”. Shkencëtarët e saj arritën të çelin zogj të gjallë brenda një kapsule që u siguron embrioneve gjithçka që u nevojitet për t’u zhvilluar, nga oksigjeni te lëndët ushqyese, pa pasur nevojë për një zog surrogate. Një dritare e vogël në pjesën e sipërme të vezës u lejoi studiuesve të ndjekin në kohë reale rritjen dhe çeljen e zogjve.
Teknologjia është zhvilluar kryesisht për të mundësuar rikthimin e moa gjigant i Zelandës së Re, i zhdukur mes viteve 1380 dhe 1445 pas mbërritjes së Maori-ve. Vezët e moa-s ishin rreth 80 herë më të mëdha se ato të pulës dhe nuk ekziston asnjë zog i gjallë që mund të shërbejë si nënë surrogate. Zgjidhja e Colossal është një “vezë” e riprojektuar nga zero, e ndërtuar me një strukturë 3D dhe membranë silikoni bioinxhinierike që imiton shkëmbimin e gazrave të një guaske natyrore.
CEO dhe bashkëthemeluesi Ben Lamm e përshkruan këtë si një moment kyç, jo thjesht rindërtim ADN-je, por krijim i një sistemi të ri inkubimi aty ku natyra nuk ofron alternativa. Projekti për moa-n mbështetet edhe financiarisht nga Peter Jackson, i cili beson se “zhdukja e një specie kafshësh nuk është më problem”.
Krijimi i vezës artificiale mund të ketë ndikim të madh edhe në ruajtjen e specieve të rrezikuara. Ekspertë britanikë, përfshirë studiues nga The Roslin Institute, e cilësojnë arritjen si një hap të madh drejt biologjisë së ruajtjes në laborator.
