Me urbanizimin që po përshpejtohet në të gjithë botën, ekspertët po mendojnë se mënyra si ndërtojmë qytetet mund të ketë pasoja të thella për shëndetin mendor. Sipas parashikimeve, deri në vitin 2050 rreth 70% e popullsisë globale do të jetojë në zona urbane, duke shtuar urgjencën për të rishikuar dizajnin e hapësirave ku jetojmë dhe punojmë.
Studimet e fundit sugjerojnë se mjediset urbane, shpesh të mbushura me beton dhe mungesë të hapësirave të gjelbra, mund të rrisin nivelet e stresit dhe të ndikojnë negativisht në tru. Nga ana tjetër, ekspozimi ndaj natyrës, qoftë edhe një shëtitje në pyll, ka efekte qetësuese dhe rikuperuese.
Në këtë neuroarkitektura, po fiton vëmendje në qarqet shkencore. Studiues në Universitetin e Cambridgepo hetojnë se si dizajni i ndërtesave mund të përshtatet me nevojat neurologjike të njeriut. Një studim i vitit 2024 nga studiuesja Cleo Valentine arriti në përfundimin se dizajni biofilik, që integron elementë natyrorë si drita, gjelbërimi dhe materialet organike, lidhet me ulje të stresit dhe neuroinflamacionit, faktorë që ndikojnë në sëmundje mendore dhe neurodegjenerative.
Ndërkohë, kërkime të reja nga Mohamed Hesham Khalil hedhin dritë mbi ndikimin e arkitekturës në neurogjenezën e hipokampusit, një proces kyç për të mësuarin dhe mirëqenien emocionale. Në studimin e tij të ri, Khalil thekson rëndësinë e përdorimit të shkallëve (të cilat mund të ofrojnë nivele të moderuara ushtrimi që rrisin rezultatet e trurit) dhe, më e rëndësishmja, “dizajnit neurobiofilik”, i cili i kushton vëmendje të madhe gjërave si drita natyrale, pamjet e gjelbra dhe ekspozimi ndaj tingujve natyrorë. Në thelb, neurobiofilia do të thotë përqendrim në aspekte të dizajnit që ndihmojnë në kthimin e trupave tanë në origjinën e tyre të bazuar në natyrë.
Konceptet si dhe dizajni neurobiofilik po promovojnë ndërtesa që nxisin lëvizjen, përfshijnë elementë natyrorë dhe reduktojnë izolimin. Edhe pse ende në faza kërkimore, këto ide po konsiderohen si zgjidhje potenciale për një krizë globale stresi, në një botë gjithnjë e më urbane.
