Shkencëtarët e Virginia Tech kanë zhvilluar një material të ri për krijimin e qarqeve që është i riciklueshëm, i rikonfigurueshëm dhe me aftësi vetë-shërimi, me qëllim luftimin e problemit të madh me mbetjeve elektronike (e-waste).
Në revistën Advanced Materials tregohet se ky material kombinon një plastikë të veçantë të quajtur vitrimer me pika metali të lëngshëm që përçojnë elektricitet, ashtu si bakri në pllakat tradicionale. Vitrimeri është një lloj plastike termoreagente që mund të formësohet dhe rikthehet në gjendje të përdorshme përmes aplikimit të nxehtësisë, gjë që e bën shumë më të lehtë riciklimin krahasuar me plastikën e zakonshme termorezistente që përdoret në pllakat e vjetra.
Sipas raportit të Kombeve të Bashkuara për vitin 2024, sasitë e mbetjeve elektronike janë pothuajse dyfishuar gjatë 12 viteve të fundit, duke kaluar nga 34 miliardë kilogramë në 62 miliardë kilogramë. Parashikohet që kjo shifër të arrijë 82 miliardë kilogramë deri në vitin 2030, por vetëm rreth 20% e tyre pritet të riciklohen, gjë që nuk është e qëndrueshme për ambientin. Për të adresuar këtë krizë, Michael Bartlett dhe Josh Worch krijuan këtë material inovativ.
Përmes shtimit të pikave të metaleve të lëngshëm brenda vitrimerit, materiali ri jo vetëm që përçon elektricitet, por mund të “shërohet” kur nxehet, duke rikthyer funksionalitetin pas dëmtimit. Po ashtu, ai mund të formësohet përsëri sipas nevojës dhe më në fund të zbërthehet në një proces kimik të quajtur hidrolizë alkaline, që lejon rimarrjen e komponentëve të vlefshëm, si LED-et dhe metali i lëngshëm.
Ndryshe nga pllakat konvencionale që janë të vështira dhe të shtrenjta për t’u ricikluar, ky material mund të lehtësojë ndjeshëm procesin dhe të ulë sasinë e mbetjeve. Bartlett thekson se këto pllaka janë jashtëzakonisht rezistente dhe funksionale, edhe kur dëmtohen mekanikisht, ndërsa Worch vëren se materialet tradicionale nuk mund të rigjenerohen apo riformësohen ashtu si ky kompozit dinamik.
