Shkencëtarët janë duke punuar për prodhimin në mënyrë artificiale të gjakut për të zgjidhur problemet e mungesës së gjakut dhe nevojës për transfuzione në raste emergjente. Miliona njerëz vdesin çdo vit nga mungesa e gjakut, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).
Në vitin 2022, shkencëtarët testuan për herë të parë gjakun e prodhuar në laborator tek pacientët me grupe të rralla gjaku. Ata gjithashtu po zhvillojnë gjak sintetik, që është një zëvendësues i krijuar plotësisht nga njeriu dhe mund të përdoret për urgjenca, por ka vështirësi në përputhjen e grupeve të gjakut. Ushtria e SHBA ka investuar në zhvillimin e një produkti sintetik, ErythroMer, i cili është projektuar për të qenë i qëndrueshëm dhe i pajtueshëm universalisht.
Gjaku i rritur në laborator krijohet nga qelizat staminale, që mund të zhvillohen në qeliza të kuqe të gjakut. Procesi përfshin stimulimin e qelizave burimore hematopoietike që prodhojnë lloje të ndryshme të qelizave të gjakut, duke përfshirë trombocitet dhe qelizat e kuqe. Këto qeliza rriten në kushte të kontrolluara dhe, pas disa javësh, ata funksionojnë si ato natyrale.
Në vitin 2022 u arrit të kryhej një provë klinike në Britaninë e Madhe ku u përdorën qelizat e kuqe të gjakut të rritura në laborator, por nevojiten akoma më shumë testime për të siguruar sigurinë dhe jetëgjatësinë e këtyre produkteve. Prodhimi i këtij gjaku është ende shumë i shtrenjtë, edhe pse ka pasur përparime në uljen e kostos.
Përkundër pengesave, shkencëtarët po synojnë të zhvillojnë gjakun e rritur në laborator si një alternativë për transfuzionet, veçanërisht për grupet e rralla të gjakut dhe në vende ku ka mungesë dhurimi të gjakut. Shkencëtarët kanë identifikuar 36 sisteme të tjera të grupeve të gjakut, secili me karakteristika unike, përveç ABO dhe Rhesus, të cilat nuk janë shumë të përhapura në popullatë.
Ky zhvillim mund të ndihmojë në zgjidhjen e krizave globale të gjakut, veçanërisht në rajonet me të ardhura të ulëta dhe mesatare. Studimet e fundit tregojnë gjithashtu se gati 2,000 njësi gjaku për 100,000 njerëz nevojiten për të përmbushur kërkesat globale mjekësore, megjithatë mungesa të rënda vazhdojnë, veçanërisht në Afrikën Sub-Sahariane dhe Azinë Jugore. Në këto rajone, ku furnizimi me gjak është jashtëzakonisht i ulët, shkalla e vdekshmërisë nga hemorragjia është dukshëm më e lartë se në vendet më të pasura.
