Nëse po kërkoni të investoni në kripto, mund të tundoheni të ndiqni influencera popullorë në Youtube, TikTok ose Twitter, duke ju premtuar fitime masive brenda natës. Për fat të keq, kripto dhe jeta në përgjithësi, nuk është aq e thjeshtë. Nuk ka asnjë rrugë të shkurtër drejt suksesit dhe mund të jetë një rrezik real që do të humbni investimin tuaj duke ndjekur “këshillat” e tyre në rrjete sociale. Sidoqoftë, mund t’i jepni vetes një shans më të mirë suksesi dhe të ruani mendjen tuaj, duke marrë një qasje realiste dhe të durueshme, e cila mund të përmblidhet në këto pesë këshilla për investimin në kripto.
1 – Mos investoni atë që nuk mund të përballoni të humbni
Ne duhet të fillojmë me dy-në-një këshilla themelore për investimin e kriptove – bëni kërkimin tuaj dhe mos investoni atë që nuk mund të përballoni të humbni. Këto nuk mund të theksohen sa duhet, veçanërisht duke pasur parasysh se ky artikull po publikohet ndërsa tregu ka shumë paqëndrueshmëri. Nëse përqendroheni në mënyrë selektive në monedha të caktuara dhe në historinë e fundit të çmimeve, mund të bindni lehtësisht veten se investimi në kripto është po aq i lehtë sa gjuajtja e peshkut në një pishinë. Ju madje mund të tundoheni të ndiqni këshilla të rastësishme me para të marra borxh, ose duke përdorur asete të tjera si kolateral. Mos bëni asnjë nga ato gjëra, pasi kripto është jashtëzakonisht e paqëndrueshme, dhe megjithëse në terma afatgjatë disa nga monedhat e vendosura kanë kthyer fitim, performanca e kaluar nuk garanton sukses në të ardhmen. Shumë prej monedhave që u rritën në mënyrë dramatike në tregun e vitit 2017 u fundosën pa gjurmë gjatë ciklit të ri.
2 – Bëni gjithmonë kërkimin tuaj
Bëni kërkimin tuaj për çdo kriptomonedhë ku po mendoni të investoni. Nëse nuk mund të shpjegoni një fëmije se çfarë është i aftë të bëjë projekti, atëherë nuk e kuptoni as vetë. Një vend i mirë për të filluar është kërkimi i analizave themelore dhe leximi i librave mbi kripto-n ose dëgjimi i podkasteve. Mos merrni borxhe duke pritur të realizoni përfitime afatshkurtra sepse po luani me zjarrin. Duhet vetëm një lajm negativ që ndjenja të ndryshojë brenda natës, duke çuar potencialisht në muaj, nëse jo në vite, në rënie të çmimeve. Ky proces do të ekzagjerohet nëse jeni duke investuar në projekte më pak të konsoliduara, ose duke përdorur teknika më spekulative, të tilla si leva financiare. Me kaq shumë rrezik , duhet të investoni vetëm para që jeni gati t’i humbni. Ju mund të detyroheni të rrezikoni para që nuk mund t’i humbni nga ndjesia se po humbni mundësinë e artë (FOMO). Jeni ende shumë herët, interesimi për kripto vetëm sapo ka filluar. Si rregull i thjeshtë, nëse përgjysmimi i investimit që ju keni bërë do t’ju jepte makthe, ju po investoni shumë.
3 – Crypto është një rollercoaster. Përgatituni për të!
Kur hipni në një rollecoaster, ju përgatiteni mendërisht për ulje-ngritjet ekstreme që e dini se do të vijnë. Investimi në kripto është si një rollercoaster. Do të përjetoni si ngritje ekstreme, ashtu edhe ulje të turbullta, ndryshimi kryesor është se thjesht nuk e dini kur do të vijnë. Kur jeni mësuar me kthime prej nën 1% në llogarinë tuaj të kursimeve bankare, mund të duket sikur keni thyer sistemin kur investimi juaj në kripto kthen rritje dyshifrore në 24 orë.
Paqëndrueshmëria është futur në investimin në kripto sepse sektori është ende në fazën e adoptimit. Lëvizja ekstreme e çmimeve është e zakonshme dhe funksionon në të dyja drejtimet, në fakt është më e madhe në zbritje, . Mos harroni se një rritje prej 50% nga 1 € ju çon në €1,50; një rënie prej 50% ju zbret nga 1,50 € në 0,75 €. Ju do ta përjetoni këtë gjatë kornizave të shkurtra kohore dhe gjatë cikleve të zgjatura të tregut të njohura si tregjet e demit dhe ariut ( Bull Market- Bear Market). Më poshtë do ju tregojmë disa momente më kulminante te bitcoin në 4 vjecarin e fundit:
- Në janar 2021, monedha nr.1 sipas kapitalizimit të tregut, Bitcoin, ra 10% në dy orë
- Në Shkurt 2021, lajmet për investimin në Bitcoin të Tesla-s panë një rritje prej 25% në nën 24 orë.
- Në Mars 2020 Bitcoin ra 50% gjatë dy ditëve si rezultat i Pandemisë Covid
- Më 6 janar 2018 Bitcoin ishte me çmim 14,572€ dhe deri në fund të vitit kishte një rënie me 79%
- Një vit më vonë ai u rrit me 72%, dhe duke vijuar deri në 200% në qershor 2019.
Nëse nuk jeni të përgatitur për këtë paqëndrueshmëri, reagimi juaj i mundshëm do të jetë blerja ose shitja prej panikut, e cila nga ana tjetër mund të çojë në keqardhje dhe një reagim zinxhir vendimesh të gabuara. Këto ndjenja do të theksohen nëse nuk e keni ndjekur këshillën e parë në listën tonë “mos investoni atë që nuk mund të përballoni të humbni”.
4 – Gjithmonë lexoni “Whitepaper-in” për cilindo projekt
Pavarësisht nëse jeni një profesionist i tregut ose thjesht kurioz, një whitepaper është një mjet i shkëlqyeshëm për të fituar një kuptim më të thellë të kriptos në përgjithësi dhe gjithashtu për të kuptuar me të vërtetë një projekt ose monedhë specifike. Whitepaper mund të duken tepër të ndërlikuara për tu lexuar dhe kuptuar. Nëse nuk e dini se çfarë është një Whitepaper, ai është një raport ose udhëzues që informon lexuesit në mënyrë koncize për një projekt dhe paraqet filozofinë e krijuesit për këtë të. Në terma më të thjeshtë, është thjesht një letër që shpjegon problemin që një projekt synon të zgjidhë dhe dhe si synon ta bëjë atë. Pra, pse keni nevojë të lexoni whitepaper-in? Përveçse ndihesh moralisht superior ndaj atyre që nuk e kanë lexuar atë për një projekt të caktuar, ju ndihmon edhe të vendosni nqs dëshironi realisht të investoni tek ai projekt ose jo Një nga arsyet më të rëndësishme për të lexuar whitepaper-in është të dallosh grurin nga byku, pra projektet e këqija nga të mirat.
Kur lexoni një whitepaper, duhet të keni parasysh 5 gjërat e mëposhtme:
- A ka projekti një ide ose plan të vlefshëm?
- Si do ta zbatojë projekti këtë ide?
- A ka ekipi aftësitë teknike për të ekzekutuar idenë?
- Çfarë përdorimi do të ketë në blockchain?
- Nëse projekti është një ICO, cili është përdorimi i tokenit?
5 – Gjithmonë mbajini kriptomonedhat e juaja në një portofol offline (Cold Wallet)
E fundit nga rënditja në këtë artikull por jo nga rëndësia është vendi ku ju duhet të mbani kriptomonedhat tuaja. Zakonisht shumica e personave që janë në fillimet e veta në botën e kriptomonedhave i mbajnë kriptomonedhat e tyre në exchange të ndryshëm ose në portofola të tjerë që janë të lidhur të gjithë kohën me internet (Hot Wallet). Kjo është një lëvizje e gabuar sepse gjithmonë do të jeni të hapur ndaj piraterisë ose kërcënimeve të ndryshme që mund të ndodhin në botën e kriptomonedhave. “Cold Wallet” vijnë në formë hardweri ose ndryshe në formën e një USB.
Portofolat e “ftohtë” ofrojnë siguri ndaj piraterisë sepse janë gjithmonë offline dhe vetëm ti mund ta aksesosh atë nëpërmjet kodit prej 24 fjalësh. Por si cdo gjë e mirë e ka dhe një të keqe sepse nqs ju e humbni kodin, edhe kriptomonedhat tuaja që keni në këtë portofol do të humbasin përgjithmonë. Pra, gjithmonë nëse ju merni një portofol të tille, fjalëkalimin duhet ta ruani në një vend të sigurtë. Një opsion tjetër që ofrohet si software dhe ju mund ta shkarkoni si extension në shfletuesin tuaj është edhe MetaMask. Ky lloj portofoli ju ofron siguri por duhet të kini kujdes që mos të bini pre e mashtrimeve të ndryshme që mund të ndodhin, si psh në airdrope, phishing, ose mënyra të tjera sepse mund të grabiteni virtualisht!
Më në fund kemi një komunitet shqiptar ku mund të mblidhemi të gjithë entuziastët e kriptove dhe mund të diskutojmë rreth kësaj industrie dhe të njihemi me njëri-tjetrin. Duke u bazuar në whitepaper-in dhe background-in e ekipit që përfaqëson Vial mund të themi që është projekti i parë shqiptarë me baza reale dhe me vizion afatgjatë. Komuniteti është çdo ditë në rritje. Personalisht do të ftoja cilindo që është kripto entuziast që të bëhet pjesë e komunitetit dhe të shkëmbejmë eksperiencat tona në lidhje me botën e kriptomonedhave.
Dario Çaushi, pjesëtar aktiv i komunitetit të Vial në Telegram
