Shprehja “nëse diçka është falas, atëherë ti je produkti” nuk ka qenë kurrë më e vërtetë se në epokën dixhitale të sotme, ku kapitalizmi i mbikëqyrjes sundon teknologjinë. Ky sistem ekonomik lindi kur zhvilluesit kuptuan se mund të përfitonin jashtëzakonisht shumë duke shitur të dhënat personale të përdoruesve tek reklamuesit. Me rritjen e kohës që njerëzit kalojnë online, tregtia globale e të dhënave është shpërthyer, duke gjeneruar mbi $274 miliardë në 2022 dhe duke u parashikuar të arrijë pothuajse 700 trilionë deri në vitin 2030. Gjigandë si Google, YouTube dhe TikTok mbështeten në këtë model duke i ofruar përdoruesve reklama të personalizuara.
Këto reklama bazohen në katër metrika kryesore: informacion personal (mosha, gjinia), interesat (muzika apo personazhet që ndjek), sjellja jashtë aplikacioneve (faqet që viziton pas përdorimit të një platforme), dhe psikografika (modele që pasqyrojnë vlerat shoqërore dhe stilin e jetesës). Kjo saktësi u jep reklamuesve aftësinë për të manipuluar përdoruesit – madje edhe përmes cenueshmërisë emocionale.
Një libër tronditës nga ish-drejtoresha e politikave publike në Facebook, Sarah Wynn-Williams, titulluar Careless People, zbulon mënyrën shqetësuese se si Meta (dikur Facebook) përpiqej të targetonte adoleshentët në gjendje psikologjike të brishtë që në vitin 2017. Kompania synonte përdorues që ndiheshin “të pavlefshëm”, “të stresuar” apo “si dështakë”, dhe i gjurmonte vajzat adoleshente që fshinin selfie, për t’u servirur reklama për produkte bukurie në ato momente.
Wynn-Williams rrëfen se si përgjegjësia u hodh mbi punonjës të rinj dhe deklaratat publike ishin të vakëta. Edhe pse Meta mohoi që përdorte emocione për të ofruar reklama të personalizuara, provat tregojnë të kundërtën.
Kapitalizmi i mbikëqyrjes ka krijuar një realitet distopik – ku emocionet njerëzore, veçanërisht dëshpërimi dhe pasiguria, janë kthyer në mallra.
