Pothuajse 40 vjet pas katastrofës bërthamore të Çernobilit, shkencëtarët kanë zbuluar se disa forma jete jo vetëm që mbijetojnë, por lulëzojnë në praninë e rrezatimit të rrezikshëm. Një kërpudhë e zezë, Cladosporium sphaerospermum, e gjetur në muret e reaktorit të braktisur, rritet më shpejt kur ekspozohet ndaj rrezatimit dhe madje lëviz drejt tij.
Studimet në zonë treguan se 9 nga 47 shtamet e testuara shfaqin këtë sjellje “gjuetie ndaj rrezatimit”, duke e kthyer rrezatimin gama në energji kimike, proces i ngjashëm me fotosintezën, por i hipotezuar si radiosintezë.
Kjo aftësi e jashtëzakonshme besohet të vijë nga melanina, pigmenti që edhe tek njerëzit mbron nga rrezatimi UV. Tek kërpudha, goditja e rrezeve gama mbi melaninë krijon energji që ajo përdor për rritje dhe rikuperim. Disa shtame shtrijnë fijet e tyre drejt rrezatimit, sikur po “ushqehen” prej tij.
NASA po studion tashmë potencialin e kërpudhës për të krijuar “tulla bio” që mund të mbrojnë bazat në Hënë ose Mars nga rrezatimet kozmike shumë më mirë se materialet tradicionale. Në Stacionin Ndërkombëtar të Hapësirës, kërpudha u rrit 21 herë më shpejt nën rrezatim hapësinor dhe bllokoi një sasi të madhe të tij, duke e bërë një kandidat premtues për mbrojtje dhe pastrim të mbetjeve bërthamore.
Çernobili, i braktisur pas shpërthimit të vitit 1986, është shndërruar edhe në një laborator evolucioni. Ujqërit e zonës kanë zhvilluar mutacione të reja në gjenet e lidhura me kancerin, që u japin rezistencë ndaj rrezatimit. Studimet sugjerojnë se këto ndryshime mund të ndihmojnë shkencën të kuptojë mekanizmat gjenetikë të mbrojtjes nga kanceri. Edhe bretkosat e zonës kanë evoluar në ngjyra më të errëta falë melaninës, duke prodhuar pasardhës më të mbrojtur ndaj rrezatimit.
Zbulimet mbi kërpudhat dhe kafshët e adaptuara në Çernobil tregojnë se natyra ka gjetur mënyra të habitshme për të shfrytëzuar apo përballuar nivele ekstreme rrezatimi, njohuri që mund të revolucionarizojnë hulumtimet mjekësore dhe mbrojtjen hapësinore.
