Modelet e mëdha gjuhësore (LLM) – të njohura më shumë si AI janë tepër të aftë në analizimin dhe kuptimin e grupeve të mëdha të të dhënave. Në rastin e inteligjencës artificiale gjeneruese që përdoret nga konsumatori, kjo teknologji jep zgjidhje të shpejta për kërkesat e përdoruesve në kohë reale.
Megjithatë, shumë fusha shkencore merren gjithashtu me grupe masive të dhënash, dhe AI mund të jetë një mjet i dobishëm në zhvillimin e terapive të reja ose zbulimin e mistereve të biologjisë evolucionare. Ky aplikacion i fundit është ai që frymëzoi EvolutionaryScale – një startup i AI i themeluar nga ish-inxhinierë të Meta dhe i mbështetur nga Amazon dhe NVIDIA.
Në vitin 2019, kompania lançoi EvolutionaryScale Model 1 (ESM1), i cili është një AI gjeneruese multimodale e krijuar për të krijuar proteina të reja duke ushqyer komponentin e saj LLM me sasi masive të dhënash, duke përfshirë sekuencat e proteinave, strukturat dhe shënimet. Në mesin e vitit 2024, ekipi lançoi modelin e tij të tretë, ESM3, dhe gjeneroi me sukses një proteinë të re fluoreshente (GFP) të ngjashme me ato që gjenden në peshqit që ndriçojnë.
Duke shfrytëzuar 771 miliardë tokens në LLM të krijuara nga 3.15 miliardë sekuenca proteinash, modeli simuloi me sukses 500 milionë vjet evolucion për të zbuluar në proteinën e re. Më e rëndësishmja, ESM3 është një model i hapur, kështu që kushdo në komunitetin shkencor mund ta përdorë atë.
Studimi i ekipit në lidhje me ESM3 dhe krijimin e tij u botua në fillim të këtij muaji në revistën Science. “ESM3 bën një hap drejt një të ardhmeje të biologjisë ku AI është një mjet mjaft i rëndësishëm që nga mënyra se si ne inxhinierojmë strukturat, makinat dhe mikroçipet dhe shkruajmë programe kompjuterike,” tha Alexander Rives, bashkëthemeluesi dhe shkencëtari kryesor i EvolutionaryScale. “Ne kemi punuar për këtë për një kohë të gjatë dhe jemi të gëzuar ta ndajmë atë me komunitetin shkencor dhe të shohim se çfarë bëjnë ata me të.”
Krijimi i ESM3 – me nofkën esmGFP – ka një sekuencë gjenetike që është 58% e ngjashme me ‘kushëririn’ e saj më të afërt, të botës reale. Do t’i duheshin afërsisht 500 milionë vjet evolucion në jetën reale që ky krijim i përfunduar të marri formën e tij të gjeneruar nga AI.
EvolutionaryScale tha se ky është vetëm fillimi për LLM-në e tyre dhe, si ChatGPT dhe AI-të e tjera gjeneruese, ai do të bëhet gjithnjë e më i fuqishëm me gjeneratat e njëpasnjëshme. Shpresa është që modele si ESM3 do t’i japin njerëzimit fuqinë për të krijuar zgjidhje biologjike për disa nga problemet më urgjente të botës.
