Konsorciumi ndërkombëtar Euclid, që menaxhon teleskopin hapësinor të Agjencisë Evropiane të Hapësirës (ESA), ka krijuar simulimin më të madh të njohur të universit, duke ofruar një model të jashtëzakonshëm për studimin e energjisë dhe materies së errët. I quajtur Flagship 2, ky simulim harton 3.4 miliardë galaktika dhe ndjek ndërveprimet gravitacionale të mbi 4 trilion grimcave.
Algoritmi u zhvillua nga astrofizikani Joachim Stadel i Universitetit të Cyrihut, i cili në vitin 2019 përdori superkompjuterin “Piz Daint”, dikur i treti më i fuqishëm në botë, për të përpunuar të dhënat e nevojshme. Sipas kolegut Julian Adamek, këto simulime janë thelbësore për përgatitjen e analizave që do të kryhen mbi të dhënat reale të Euclid.
Që nga viti 2023, teleskopi Euclid po skanon rreth një të tretën e qiellit të natës, duke hartuar miliarda galaktika dhe duke studiuar shpërndarjen e energji së errët dhe materies së errët. Për shkak të sasisë kolosale të informacionit, simulime si Flagship 2 ndihmojnë në përshpejtimin e përpunimit dhe interpretimit të të dhënave.
Simulimi bazohet në modelin standard kozmologjik, por shkencëtarët presin edhe surpriza. “Shohim tashmë shenja që mund të sfidojnë modelin aktual,” theksoi Stadel. Një nga objektivat kryesorë është të kuptohet më mirë energjia e errët, e cila mendohet të jetë forca që po zgjeron universin. Observimet e Euclid, që do të vështrojnë deri në 10 miliardë vite në të kaluarën, mund të zbulojnë nëse kjo energji ka mbetur vërtet konstante me kalimin e kohës.
Të dhënat e para nga Euclid u publikuan në mars 2025, ndërsa seti i radhës pritet në pranverën e 2026. Ky projekt gjigant pritet të testojë dhe ndoshta të rishkruajë kuptimin tonë për strukturën dhe evoluimin e universit.
