Studiuesit mund të kenë zgjidhur një mister që qëndron pas kompjuterit mekanik më të vjetër të njohur në botë duke përdorur një kombinim të analizave statistikore, teknikave të përdorura për të ekzaminuar valëzimet e hapësirës.
Mekanizmi Antikythera është kompjuteri mekanik më i vjetër i njohur në botë që mbart ende pak enigmë. Arkeologët gjetën fragmente të dëmtuara të pajisjes nga një anije e mbytur në ishullin Egje me të njëjtin emër në vitin 1901 dhe shumë persona i kanë studiuar mbetjet që atëherë. E projektuar dhe ndërtuar gjatë shekullit të dytë pes, makineria prej bronzi me madhësi sa kutia e këpucëve përfshinte një grup prej të paktën 30 ingranazhesh të ndërlikuara dhe të orientuara saktësisht.
Një përdorues e kontrollonte këtë ingranazh duke përdorur numrat e jashtëm për të parashikuar me saktësi ngjarjet e ardhshme astronomike të kalendarit si lëvizjet planetare, eklipset dhe fazat hënore me saktësi të pashembullt. Por në çfarë lloji kalendari astronomik bazohej ky mjet – hënor apo diellor – ka mbetur i paqartë.
Në vitin 2020, imazhet me rreze X zbuluan një seri vrimash të vendosura rregullisht nën unazën e kalendarit të dëmtuar të mekanizmit. Por për shkak se unaza është e paplotë, studiuesit mund të hipotezonin vetëm për numrin e përgjithshëm të vrimave në atë kohë – diku midis 347 dhe 367.
Fatkeqësisht, kjo gamë përfshin ditët në kalendarin hënor 354-ditor dhe atë diellor 365-ditor. Megjithatë, gjatë pushimeve dimërore vitin e kaluar, studiuesit në Universitetin e Glasgow gjetën një mënyrë për të kaluar kohën. “Në fund të vitit të kaluar, një koleg më tregoi të dhënat e marra nga YouTuber Chris Budiselic, i cili po kërkonte të bënte një kopje të këtij mjeti dhe po hetonte mënyrat për të përcaktuar se sa vrima përmbante ajo,” Graham Woan, një profesor në Shkollën e Fizikës dhe Astronomisë, tha në një deklaratë të fundit.
Woan aplikoi analizën Bayesian – një metodologji e përdorur për problemet që kanë të bëjnë me pasigurinë dhe të dhënat jo të plota – për të numëruar numrin më të mundshëm total të vrimave duke marrë parasysh gjashtë fragmentet e mbijetuara të unazës dhe vendosjet e tyre të vrimave. Si rezultat, Woan mund të deklaronte me siguri se unaza e kalendarit përmbante ose 354 ose 355 vrima.
Ekipi publikoi rezultatet e tyre të kombinuara në një punim të botuar në botimin e korrikut 2024 të Horological Journal. Duke qenë se një kalendar hënor përmban 354 ditë, Woan dhe Bayley janë të sigurt se pajisja është fokusuar në këtë metodologji të matjes së kohës në vend të kalendarit diellor.
