Temperaturat e larta të nxitura nga ndotja e karbonit shkaktuan vdekjen e afro 50,000 njerëzve në Evropë vitin e kaluar, me kontinentin që është ngrohur me një ritëm shumë më të shpejtë se pjesët e tjera të botës, ka zbuluar një studim.
Zbulimet vijnë pasi zjarret shpërthyen në zona të ndryshme të Evropës dhe Britania e Madhe u përball me atë që Zyra Metologjike pret të jetë dita e saj më e nxehtë e vitit. Mjekët e quajnë nxehtësinë një “vrasës të heshtur” sepse ajo merr shumë më tepër jetë sesa mendojnë shumica e njerëzve. Shkalla shkatërruese e vdekshmërisë në vitin 2023 do të ishte 80% më e lartë nëse njerëzit nuk do të ishin përshtatur me temperaturat në rritje gjatë dy dekadave të fundit, sipas studimit të botuar në Nature Medicine.
Elisa Gallo, një epidemiologe mjedisore në ISGlobal dhe autore kryesore e studimit, tha se rezultatet treguan se përpjekjet e ndërmarra për të përshtatur shoqëritë ndaj valëve të të nxehtit kishin qenë efektive. “Por numri i vdekjeve të lidhura me nxehtësinë është ende shumë i lartë,” paralajmëroi ajo. “Evropa po ngrohet me dyfishin e normës së mesatares globale.”
Valët e të nxehtit janë bërë më të nxehta, më të gjata dhe më të zakonshme pasi njerëzit kanë djegur lëndë djegëse fosile dhe kanë shkatërruar natyrën – duke bllokuar atmosferën me gazra që veprojnë si një serë dhe ngrohin planetin. Në nivel global, viti 2023 ishte viti më i nxehtë i regjistruar dhe shkencëtarët presin që 2024-ta së shpejti të zërë vendin e tij.
Studiuesit kanë zbuluar se vendet më të ftohta në Evropë si Britania e Madhe, Norvegjia dhe Zvicra do të përballen me rritjen më të madhe relative të numrit të ditëve të nxehta të pakëndshme. Por numri absolut i vdekjeve do të vazhdojë të jetë më i madhi në Evropën Jugore, e cila përshtatet më mirë me motin e nxehtë, por më e ekspozuar ndaj temperaturave djegëse. Shkencëtarët zbuluan se vdekshmëria e lidhur me nxehtësinë në vitin 2023 ishte më e larta në Greqi, me 393 vdekje për milion njerëz, e ndjekur nga Italia me 209 vdekje për milion dhe Spanja me 175 vdekje për milion.
Shkencëtarët modeluan efektet e nxehtësisë në shëndet për periudha të ndryshme kohore që nga fillimi i shekullit. Ata zbuluan se shkalla e vdekshmërisë do të kishte qenë 80% më e madhe nëse temperaturat e vitit 2023 do të kishin goditur në periudhën 2000-2004 sesa në periudhën e referencës para pandemisë 2015-2019. Për njerëzit mbi 80 vjeç, vapa do të ishte dyfish më vdekjeprurëse.
Dominic Royé, kreu i shkencës së të dhënave në Fondacionin e Kërkimeve Klimatike, i cili nuk ishte i përfshirë në studim, tha se rezultatet ishin në përputhje me studimet e publikuara. Ai shtoi se ekziston nevoja për të monitoruar më mirë efektet e nxehtësisë në grupet më të rrezikuara, si dhe zbatimin e planeve për të parandaluar vdekjet.
